Hộ kinh doanh loay hoay khi khách chuyển khoản gộp tiền hàng – phí ship, tích điểm, bán hàng TMĐT. Cơ quan thuế giải đáp rõ trước lộ trình hóa đơn điện tử 2026.
Trong quá trình chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai, nhiều hộ kinh doanh đang gặp không ít vướng mắc khi áp dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt là các tình huống phát sinh trong thực tế bán hàng như: khách chuyển khoản gộp cả tiền hàng và phí ship, tích điểm đổi quà, bán hàng trên sàn thương mại điện tử hay chi phí phát hành hóa đơn đối với mặt hàng giá trị thấp.
Những băn khoăn này đã được nhiều hộ kinh doanh trực tiếp nêu tại hội thảo “Thực hiện thuế kê khai: Hộ kinh doanh cần lưu ý gì?” do Báo Tuổi Trẻ tổ chức, trong bối cảnh từ năm 2026, hóa đơn điện tử sẽ được triển khai đồng loạt đối với hộ kinh doanh.
Chuyển từ thuế khoán sang kê khai: Áp lực từ thay đổi thói quen quản lý
Theo chia sẻ tại hội thảo, nhiều hộ kinh doanh đã hoạt động lâu năm theo hình thức thuế khoán, quen với cách quản lý sổ sách đơn giản. Khi chuẩn bị chuyển sang thuế kê khai từ năm 2026, không ít hộ tỏ ra lo lắng về:
Hàng tồn kho từ các năm trước
Chi phí vốn không có chứng từ đầy đủ
Việc sử dụng phần mềm và hóa đơn điện tử
Một số hộ cho biết đã bắt đầu triển khai hóa đơn điện tử từ cuối năm 2025 và nhận được sự hỗ trợ tích cực từ cơ quan thuế địa phương. Tuy nhiên, đây mới chỉ là giai đoạn đầu, trong khi quá trình áp dụng lâu dài chắc chắn sẽ còn phát sinh nhiều tình huống chưa từng gặp trước đây.
Khách chuyển khoản gộp tiền hàng và phí ship: Có tính vào doanh thu chịu thuế?
Một trong những vấn đề được hỏi nhiều nhất là khoản phí ship thu hộ.
Cụ thể, với các hộ kinh doanh nhóm 2 đã đăng ký hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, khi bán hàng giao tận nơi, khách thường chuyển khoản một lần bao gồm:
Tiền hàng
Phí giao hàng
Sau đó, hộ kinh doanh thanh toán lại phí ship cho đơn vị vận chuyển. Tuy nhiên, trên hóa đơn điện tử lại thể hiện toàn bộ số tiền khách chuyển, khiến nhiều hộ lo ngại khoản phí ship này có bị tính vào doanh thu chịu thuế hay không.
- Trả lời từ cơ quan thuế:
Phí ship thu hộ không phải là doanh thu của hộ kinh doanh
Được loại trừ khi xác định doanh thu tính thuế
Không bắt buộc thể hiện trên hóa đơn điện tử
Tích điểm, đổi quà, giảm giá: Thể hiện hóa đơn và tính thuế thế nào?
Bên cạnh phí ship, nhiều hộ kinh doanh cũng băn khoăn về chính sách tích điểm cho khách hàng, ví dụ:
- Mua 100.000 đồng được tích 1 điểm
- Đủ điểm để đổi hàng hoặc giảm giá
- Có trường hợp khách không phải trả tiền mặt do dùng toàn bộ điểm tích lũy
Theo các hộ kinh doanh, bản chất giao dịch này giống chiết khấu thương mại, nhưng do giá trị chiết khấu có thể lớn và phát sinh không thường xuyên, họ lo ngại việc áp dụng có đúng quy định hay không.
- Cơ quan thuế làm rõ:
+ Tích điểm, giảm giá được xem là chiết khấu thương mại
+ Giá trị chiết khấu được trừ khỏi doanh thu tính thuế
+ Doanh thu chịu thuế là phần thực thu sau giảm trừ
Bán hàng trên sàn TMĐT: Thời điểm lập hóa đơn có được linh hoạt?
Đối với các hộ kinh doanh online 100%, đặc biệt là bán hàng trên sàn TMĐT, nhiều trường hợp đơn hàng phát sinh vào nửa đêm, trong khi kế toán không thể lập hóa đơn ngay.
Các hộ đặt câu hỏi: Có thể lập hóa đơn vào ngày hôm sau hay không?
- Giải thích từ cơ quan thuế:
+ Thời điểm lập hóa đơn được xác định theo thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa
+ Không phụ thuộc thời điểm khách đặt hàng
+ Nghĩa vụ lập hóa đơn vẫn thuộc về hộ kinh doanh, trừ trường hợp có ủy nhiệm cho sàn
Lo chi phí hóa đơn điện tử: Cơ quan thuế nói gì?
Nhiều hộ bán lẻ nhỏ lẻ bày tỏ lo ngại về chi phí khi áp dụng hóa đơn điện tử, nhất là với:
- Hàng hóa giá trị thấp (mì gói, bút bi, băng keo…)
- Lợi nhuận chỉ vài trăm đồng mỗi sản phẩm
- Tỷ lệ trả hàng cao, phải lập hóa đơn điều chỉnh
Theo phản ánh, nếu chi phí hóa đơn và chữ ký số lên tới khoảng 500 đồng/hóa đơn, giá bán sẽ bị đội lên và người tiêu dùng cuối cùng phải chịu.
-> Phản hồi từ lãnh đạo Cục Thuế:
- Chi phí phát hành mỗi hóa đơn điện tử chỉ ở mức vài chục đồng
- Hiện có nhiều nhà cung cấp triển khai gói miễn phí từ 1–3 năm cho hộ kinh doanh
- Ngành thuế sẽ rà soát để đảm bảo hộ kinh doanh tiếp cận đúng chính sách hỗ trợ
Ngoài ra, cơ quan thuế đã triển khai chatbot AI, hỗ trợ bằng giọng nói trên eTax Mobile và VNeID, giúp hộ kinh doanh – đặc biệt là người lớn tuổi – dễ dàng tra cứu và thực hiện nghĩa vụ thuế.
Chủ động công cụ phù hợp để giảm áp lực khi kê khai thuế
Qua các trao đổi tại hội thảo, có thể thấy phần lớn khó khăn của hộ kinh doanh không nằm ở chính sách, mà đến từ việc ghi nhận giao dịch và lập hóa đơn trong thực tế bán hàng hằng ngày.
Do đó, nhiều hộ kinh doanh hiện nay lựa chọn các giải pháp bán hàng tích hợp như Sofipos – phần mềm hỗ trợ:
- Ghi nhận tách bạch tiền hàng – phí thu hộ
- Quản lý doanh thu, chiết khấu, tích điểm minh bạch
- Kết nối hóa đơn điện tử đúng thời điểm theo quy định
Việc chuẩn hóa quy trình bán hàng ngay từ khâu thanh toán không chỉ giúp hộ kinh doanh dễ kê khai – đúng doanh thu, mà còn giảm đáng kể rủi ro sai sót khi chính sách thuế và hóa đơn điện tử được áp dụng đồng loạt từ năm 2026.
